29 July 2016

“Không phải là lúc ta ngồi đặt vấn đề nữa rồi” - Nguyễn Đức Quang


Viện bảo tàng kỷ niệm nạn diệt chủng Holocaust của Mỹ (United States Holocaust Memorial Museum) có trích đoạn thơ của mục sư Tin Lành người Đức Martin Niemöller (1892-1984) nói về sự đớn hèn của trí thức Đức giai đoạn 1930-1945. Ông mục sư này sống trong thời Phát-xít (Nazi) mới nổi lên. Ông ta thấy Phát-xít bắt những người Cộng sản, rồi những thành viên Thương đoàn (Công đoàn) bị bắt, rồi những người Do Thái bị bắt. Ông im lặng vì chẳng liên quan gì tới mình. Và rồi khi Nazi tới bắt ông ta thì chẳng còn ai để bênh vực ông ta nữa.

Có nhiều dị bản, dị bản phổ biến nhất dịch ra tiếng Anh là:

“First they came for the Socialists, and I did not speak out—

Because I was not a Socialist.

Then they came for the Trade Unionists, and I did not speak out—

Because I was not a Trade Unionist.

Then they came for the Jews, and I did not speak out—

Because I was not a Jew.

Then they came for me—and there was no one left to speak for me.”

Tạm dịch:
“Đầu tiên họ đến vì những người Cộng sản, và tôi không lên tiếng –

Bởi vì tôi không phải Cộng sản.

Rồi họ đến vì những thành viên Thương đoàn, và tôi không lên tiếng –

Bởi vì tôi không phải thành viên Thương đoàn.

Rồi họ đến vì những người Do Thái, và tôi không lên tiếng –

Bởi vì tôi không phải Do Thái.

Rồi họ đến vì tôi, và không còn ai để lên tiếng vì tôi nữa”

Ngó người mà nghĩ tới ta:

“Đầu tiên họ lấy Hoàng Sa, và tôi không lên tiếng –

Bởi vì tôi không phải người của Nam Việt Nam.

Rồi họ giết người Duy Ngô Nhĩ (Uyghur) (1), và tôi không lên tiếng –

Bởi vì tôi không phải người Duy Ngô Nhĩ.

Rồi họ tàn sát giáo đồ Pháp Luân công (Falun gong) (2), và tôi không lên tiếng –

Bởi vì tôi không theo Pháp Luân công.

Rồi họ chiếm Kulumpol ng Panatag (3) (bãi đá gần Trường Sa của Philippines), và tôi không lên tiếng –

Bởi vì tôi không phải người Philippines.

Rồi họ hủy diệt Tây Tạng (4), và tôi không lên tiếng –

Bởi vì tôi không phải người Tây Tạng.

Rồi họ tấn công tàu ngư dân, và tôi không lên tiếng –

Bởi vì tôi không làm nghề đánh cá.

Rồi họ rút nước làm cạn dòng Cửu Long, và tôi không lên tiếng –

Bởi vì tôi không ở miền Tây.

Rồi họ hủy diệt bờ biển miền Trung, và tôi không lên tiếng –

Bởi vì tôi không ở miền Trung.

Rồi họ sẽ đến ta, và không còn ai để lên tiếng vì ta nữa”

Ta nên chờ tới phiên ta hay ta làm những gì có thể được? Mong mọi người vào đây ủng hộ: http://www.freetibet.org/ 

Tham khảo:
(1) “Lãnh tụ lưu vong nói có ít nhất 2,000 người Duy Ngô Nhĩ bị giết ở Toa Xa” (‘At Least 2,000 Uyghurs Killed’ in Yarkand Violence: Exile Leader) - http://www.rfa.org/english/news/uyghur/yarkand-08052014150547.html
(2) “Chính quyền Trung Cộng giết người lấy nội tạng” (“‘A bloody harvest’: Thousands of people slaughtered for their organs, new report reveals”) - http://www.news.com.au/world/asia/a-bloody-harvest-thousands-of-people-slaughtered-for-their-organs-new-report-reveals/news-story/f447a106a86b2735d6beb4ae1685c160
(3) Theo dõi tranh chấp giữa Trung Cộng và Philippines ở đây: http://globalnation.inquirer.net/36003/scarborough-shoal-standoff-a-historicaltimeline
(4) “Trung Cộng ra lệnh hủy diệt thị trấn tôn giáo lớn nhất thế giới ở Tây Tạng” (China issues demolition order on world’s largest religious town in Tibet) - http://tchrd.org/china-issues-demolition-order-on-worlds-largest-religious-town-in-tibet/

26 January 2016

Không sao đâu, cứ bình tĩnh sống

Tuần rồi Tr coi tin tức thấy vụ con rùa hồ Gươm chết. Thấy cũng là quy luật tự nhiên thôi nhưng nghĩ cũng buồn cho một biểu tượng.
Thấy xã hội ta cũng là lạ, bấy lâu nay biết nó thuộc dạng gần tuyệt chủng nhưng chẳng làm gì. Rác vẫn xả, nước vẫn dơ, chẳng nghiên cứu cho sinh sản cũng chẳng giúp gì thêm. Chờ nó chết thì đem thờ. Nghe quen quen. Còn sống thì chèn ép hết mức nhưng không dám diệt luôn vì sợ dư luận nhưng chết rồi thì cho dựng tượng đài khắp nơi.
Trở lại chuyện con rùa, nó chết rồi mà thời điểm chết nhằm lúc (dùng từ hiện đại) "nhạy cảm" nên thiên hạ bàn ra tán vào. Thế là Tr tò mò coi cái gì mà nhạy cảm dữ.
Ra là dân ta đang coi kịch. Cái kịch này lâu lâu diễn ra một lần. Tr thấy kịch này giống phim James Bond 007 ở chỗ ai cũng biết kết quả ngay từ đầu rồi. Tiến bộ năm nay là không phải kịch thông thường mà là kịch pantomime có nguồn gốc từ  Anh. Kịch này có đặc điểm là người xem cũng tham gia theo kiểu hùa lên. Thí dụ như khi kẻ xấu xuất hiện thì la ó om sòm, khi người tốt xuất hiện thì hát lên.
Kịch năm nay diễn ra mấy ngày kéo theo khán giả bình dân ngồi ghế súp hay coi cọp khá đông, từ bác thợ cắt tóc tới anh xe ôm. Khán giả có ghế ngồi, có chân đứng thì không dám hùa theo mà im lặng cảnh giác hơn nhiều.
Nhìn chung năm nay kịch thành công tốt đẹp vì nhiều lý do sau:
- nhà tài trợ kịch cổ điển đạt được mục đích là đưa nhân vật mình tài trợ thành ngôi sao sân khấu
- nhà tài trợ kịch hiện đại coi bộ tài trợ không hết mình hay là có đi đêm với nhà tài trợ cổ điển nên bỏ nhân vật mình nửa chừng
- kịch diễn dài ngày với nhiều màn và cảnh thu hút người xem
- kịch rất "kịch tính" lúc thì tưởng như gió từ Tây qua , lúc lại tưởng bão từ Bắc xuống
- kịch bản dàn dự công phu làm cho người xem cứ bàn này bàn nọ mà quên đây là kịch, cứ nghĩ là đời, quên mất là màn cuối đã được đạo diễn an bài từ lâu
À nói tới kịch thì phải nói tới show biz Việt. Thế là Tr tìm coi vài chương trình TV mới nhất, cái gì Tìm tài năng chi đó, có một cô lớn tuổi có tiêu chí sống rất hay.
Thế là coi cái chủ đề nọ rồi xọ qua mấy cái TV show của đài truyền hình. Sau một lát thì đầu óc Tr tổng hợp thông tin lại và cho ra sản phẩm sau đây:
2. Không sao đâu, cứ bình tĩnh sống
26/01/2016
(Hơi lo không biết vài năm nữa từ Úc về VN thì xin visa ở Yarralumla hay O'Malley đây)

09 July 2015

Văn hóa người Cần Thơ



Mình rất tự hào là người Cần Thơ nhé. Cho nên trong bài này thay vì xưng “tui” kiểu miền Tây thì mình tự xưng là “người Cần Thơ” nhé (theo ngữ pháp thì là danh từ số ít vậy)

Nói từ nhỏ tới lớn nhé: trong trường học sinh “vào lớp thuộc bài ra lớp hiểu bài”, “tiên học lễ hậu học văn”, v.v… Hồi xưa đi học trong phòng truyền thống còn có bàn thờ trang trọng đề “Sư đạo tôn” vô cùng ấn tượng. Lớn chút xíu ra trường rồi cựu học sinh thì năm nào cũng kỷ niệm họp mặt, thăm viếng thầy cô, đóng góp xây dựng trường, cho học bổng đàn em v.v… Nói chung văn hóa rất hay. 

Ra đời, trong xã hội người Cần Thơ tránh va chạm, việc gì cũng chín bỏ làm mười, mười bỏ làm chục (chục Cần Thơ nghe đâu hồi xưa tới 16 chứ không phải 10). Ngoài những yêng hùng đại náo quán và đập cascadeur thì người Cần Thơ hiền hòa, cái gì cũng dĩ hòa vi quý, có bực gì cũng tặc lưỡi cho qua, “nói cũng được gì đâu còn làm người ta ghét”. 

Vì cái văn hóa “dĩ hòa vi quý” này mà cách đây khá lâu lãnh đạo Cần Thơ biểu đập cái trường 98 năm tuổi đi thì người Cần Thơ than ngắn thở dài, tiếc bao nhiêu kỷ niệm thời đi học. Và chuyện tích cực nhất mà người Cần Thơ làm được là … đi vô đó chụp hình để làm kỷ niệm trước khi trường bị đập; bởi vì, đơn giản thôi, “nói cũng có được gì đâu”. Trong hàng năm trời, chỉ toàn nghe chuyện đi chụp hình trước khi trường bị đập mà thôi mà không nghe ai phản đối gì; có lẽ nhiều người (giống mình) đồng ý là cái gì phải tới lúc thay thì nên thay thôi. 

Thế rồi khi khổng khi không báo Tuổi Trẻ đăng một bài lên về cái trường cổ đáng được đưa vào di tích sắp bị đập lên cho cả nước biết, làm cho người ngoài Cần Thơ lên tiếng phản đối đòi xét lại tất cả các phương án. Lúc này người Cần Thơ mới giựt mình thấy mình hiền thiệt, hóa ra bấy lâu nay mình ngoan thế.

Vài bài tham khảo:



12 May 2014

Báo chí phương Tây nói gì về vụ biển Đông?

Tình hình biển Đông ngày càng rối. Dĩ nhiên là mình nghe tin tức trong nước nhưng để có hướng giải quyết thì nên theo dõi cả trong lẫn ngoài nước. Tiếc là ít thấy có báo nào viết những gì Trung Quốc nói (i.e. China claimed) mà mình thì không biết đọc chữ của nó. Thôi thì coi báo tiếng Anh vậy.

Trong khi trong nước hồ hởi việc lần đầu tiên có người đứng đầu nhà nước dám lên tiếng nói động tới Trung Quốc http://vnexpress.net/tin-tuc/the-gioi/thu-tuong-hanh-dong-cua-trung-quoc-cuc-ky-nguy-hiem-2989134.html thì nước ngoài (tờ New York Times) có vẻ thận trọng hơn, chạy một dòng tít là "Vietnam failed to rally partners in China dispute" (Việt Nam thất bại trong việc kiếm đồng minh trong vụ tranh chấp với Trung Quốc) http://www.nytimes.com/2014/05/12/world/asia/vietnam.html?_r=0. Thử phân tích một vài điều trong bài này:
  1. Bài báo nói rõ rằng: "Mr. Dung's comments were uncharacteristically spirited for the typically anodyne meetings of the 10-country Association of Southeast Asian Nations, but they failed to produce a collective public response. The leaders, who work by consensus, did not mention the dispute in their final statement on Sunday" (Những lời phát biểu của ông Dũng khá mạnh mẽ trái hẳn với tinh thần không gây hấn của 10 nước Asian, tuy nhiên những lời này không tạo được sự đồng thuận công khai nào. Những lãnh đạo, làm việc bằng sự đồng thuận, không đề cập đến vấn đề tranh chấp trong buổi bế mạc ngày chủ nhật)
  1. Kế đó New York Times nói tại sao ASEAN tỏ ra nhút nhát: "Their refusal to weigh in appeared to be a victory for China and underlines how there does not yet appear to be a willingness or ability to address the territorial disputes in the South China Sea collectively" (Việc các nhà lãnh đạo ASEAN từ chối lên tiếng trong vụ tranh chấp này được coi là một chiến thắng của Trung Quốc và có vẻ như chưa có sự sẵn sàng hoặc có tiếng nói chung để giải quyết tranh chấp lãnh thổ ở biển Đông)
  1. Thấy nhức nhối là trong bài nói trên của New York Times có câu "Several hundred protesters demonstrated peacefully outside the Chinese Embassy in Hanoi on Sunday, and Vietnam's authoritarian government took the rare step of permitting journalists from the state-controlled news media to cover the protest" (hàng trăm người biểu tình ôn hòa bên ngoài Đại sứ quán Trung Quốc tại Hà Nội hôm chủ nhật, và chính quyền độc tài Việt Nam đã có một bước hiếm thấy là cho phép nhà báo của những phương tiện truyền thông do nhà nước quản lý tường thuật cuộc biểu tình).
  1.  Ngoài ra bài báo trên còn có đoạn: "The Vietnamese government is balancing a desire to appear strong against China with the fear that anti-China sentiment could unite disgruntled citizens who have festering grievances over land grabs, religious persecution and other social issues" (Chính phủ Việt Nam đang cân nhắc việc tỏ ra chống đối Trung Quốc một cách mạnh mẽ vì e ngại rằng làn sóng chống Trung Quốc sẽ đẩy những người dân bất bình vì chiếm đất, đàn áp tôn giáo và các vấn đề xã hội khác, lại với nhau).
Trong khi đó, một bài báo khác của ABC http://www.abc.net.au/news/2014-05-09/an-china-hits-back-at-vietnam-in-sea-dispute/5440790 trích lời Trợ lý thư ký phụ trách Đông Á Thái Bình Dương Daniel Russel nói: "He met senior Vietnamese leaders on Thursday and says the row was discussed at length. "It's fair to say both Vietnam and China have rights to claim sovereignty over the Paracels (islands)," Mr Russel said. "It is not for the US to say which position is stronger. It's within the rights of the United States and the international community to call all parties to address the dispute in a peaceful way." (Ông ta gặp các nhà lãnh đạo cấp cao Việt Nam vào thứ Năm và thảo luận khá lâu. "Công bằng mà nói cả Việt Nam và Trung Quốc có quyền đòi chủ quyền đối với quần đảo Hoàng Sa", ông Russel nói. "Mỹ không có quyền nói bên nào đúng bên nào sai mà quyền của Hoa Kỳ và quốc tế để là kêu gọi các bên giải quyết các tranh chấp một cách hòa bình)

Thế là Mỹ và cả khối ASEAN khoanh tay đứng nhìn rồi. "Không phải là lúc ta ngồi đặt vấn đề nữa rồi"

12 February 2014

"Tôi phò Hán không phải bội phản Ðại vương mà theo nguyện vọng của tôi"

Năm nay một điều bất ngờ là liên lạc được vài bạn cũ qua Facebook. Lâu lắm rồi Tr cũng không đăng gì lên Facebook nữa, thnh thoảng lên coi mọi người ra sao thôi. Trước đây cũng có đưa lên tin này tin kia, đụng chạm những kẻ có máu mặt nên một số người phản ứng quá. 

Số là như vy, bạn bè lâu ngày không gặp, đâu có biết chí hướng thế nào nên có người nói là Tr thay đổi nhiều quá làm mất hình tượng. Thôi thì để không làm đau lòng nhau thì từ nay mình muốn phát ngôn gì thì cứ qua bên này nói vậy, không cần ai Comment, không cần ai Like. Ai thích thì đọc, không thì bỏ qua, chẳng phiền hà chi. 

Nhưng tại sao có việc bạn bè nhận xét như vậy về Tr? À là như vậy, ngày xưa, vào cái thời “khi xưa ta bé” (ta ng… - xin phép bỏ một chữ ai cũng biết để khỏi đụng chạm những người xưa cùng mình chung hội chung thuyền nhé) Tr từng tham gia hoạt động này nọ, từng có tội với lớp trẻ vì truyền bá văn hóa phẩm “đúng luồng mà có hại”. Nói thật là nói gì nói Tr không hề tin vào những điều đó, thế nhưng tên mình bị kẹt vào đó rồi, muốn xóa cũng không dễ dàng. 

Thôi thì ai nói gì nói, ai nghĩ Tr thế nào thì nghĩ, không tiện giải thích, nhưng làm ơn đọc tiếp phần dưới nhé, coi như lời trần tình của người viết vậy:

Trong Hán Sở tranh hùng Tr thích đoạn này nhất. 

Chợt thấy trong đám Hán tướng có Ðại tướng Lã Mã Thông vừa đến, Hạng vương gọi lớn :
- Nhà ngươi có phải là cố nhân của ta chăng ?


Lã Mã Thông đáp :
- Phải, tôi cùng Ðại vương khởi binh ở Cối Kê, nay vắng cách đã lâu ; lẽ ra tôi phò Ðại vương, nhưng vì Ðại vương lấy uy lực áp đảo sanh linh, lấy bạo lực trị thiên hạ, chánh sách đó không thuận lòng trời, hợp lòng người. Hán vương tuy không có uy vũ, song đạo đức tràn đầy, ai ai cũng mến. Trời dành thiên hạ cho kẻ có đức chứ không phải cho kẻ có uy vũ, do đó Ðại vương thất bại là phải. Tôi phò Hán không phải bội phản Ðại vương mà theo nguyện vọng của tôi.

(Trích Hán Sở tranh hùng, hồi thứ 40)